TANIDIK YABANCI

 Önce yanlış yorumlanan bir bilgiyi düzeltelim: Türkiye’ye gelen yabancı yatırımcı dövize yatırım için gelmez. Tam tersine dövizini getirir, bankalarda tl’ye çevirir ve bu tl’lerle hem borsaya hem de tahvile yatırım yapar. Çıkmaya karar verirse hisse ve tahvillerini sattıktan sonra eline geçen tl’leri tekrar dövize çevirip çeker gider. Sonuçta Yabancı yatırımcının dövizle ilişkisi bir gelirken bir de giderkendir. Yoksa yabancı yatırımcı mesela dolar-tl spekülatörlüğü yapmaz. Ama tabi ki bütün yabancılar getirdikleri paraları aynı anda alıp götürmeye kalktığında dövize oluşan talep nedeniyle döviz fiyatları yükselmiş olur.

Bilinenin aksine; son günlerde olduğu gibi dövizin bu şekilde yükselmesi kar veya zararlarını alıp gitmeye kalkan yabancı yatırımcı için olumsuzluktur. Çünkü dövizi bu şekilde pahalıdan almaktadırlar. Hatta dua etmektedirler ki; Merkez daha fazla müdahale etse de dövizin değeri düşse ve dövizi daha ucuza alıp gitsek!

Bu anlamda Merkez’in dövize sert müdahale etmemesi yabancının hiç işine gelmemektedir. Peki yabancı yatırımcı hangi karı veya zararı alıp götürüyor? Bir de buna bakalım.

Başta söylemiştim yabancı yatırımcı borsa ve tahvil piyasasında kar elde etmek için gelir. Borsayı biliyoruz. Endeks 7 bin’lerde iken yabancı gelmeye başlamıştı. Endeks 94 bin’i gördü. Tam 13 katı. Hiç kimse tam dipten alıp tam tepeden satamayacağına göre alttan üstten kırpıyoruz ve 8-10 katı, diyoruz.

Kendi ülkelerinde yılda yüzde 2-3 bilemedin yüzde 5 kar elde edebilecek olan yabancı için 8-10 kat kar (yüzde 800-1000 kar) muhteşem bir yatırım. Ama esas muhteşem olan, aşağıda!

Üssteki grafik Türkiyedeki gösterge tahvilin fiyatını gösteriyor. Yani tahvil endeksi de diyebiliriz. 2001 de tahvil fiyatları 3-4 lira civarında. En yüksek 101 lirayı görmüş. Bu gün ise 92 seviyelerinde.

2001 de tahvili 4 liradan alan bir yabancı fon bunu 2013 mayıs ayında 100 liradan realize etmişse 25 kat (yüzde 2500 kar) demektir bu. Yani 1 milyar doları 25 milyar dolar olmuştur. Ancak bu ideal durumdur. Pratikte 10-20 kat arası bir oran diyelim biz buna.

Yabancı yatırımcının hisse ve tahvil piyasasına yaptığı bu yatırımlardan elde ettiği kar oranları herkesçe farklı yorumlanabilir. Ancak kendileri için bu oranlarda kar çok büyük anlamlar ifade etmektedir. Çünkü misal bir Amerikalı yabancı yatırımcı parasını Türkiye’ye getirmeyip 2001 den beri kendi borsasında tutsa 1 milyar doları bu gün 1.7 milyar dolar, Kendi ülkesinin tahvillerine yatırsa azami 1.6 milyar dolar olurdu. Bir japonunki ise hem hissede hem tahvilde 1.4 milyarı geçmezdi. Diğer gelişmiş ülkelerde de oran aşağı yukarı aynıdır. Yuvarlak hesapla ve en ideal durumda birbuçuk kata tekabül eder.

Bu piyasalar sadece yabancıya değil yerliye de açıktır. Ama ne kadar değerlendirildiğini bilemem. Bildiğim şey, yabancının bu fırsatları çok iyi değerlendirdiğidir. Dolayısıyla yabancı yatırımcı 5, 10, 20 kat vs. kar elde ettiği bir piyasadan (ülkeden) global bir risk gördüğünde çıkması gerekiyorsa doları yarım kat pahalıdan alıp  çıkmaktan çekinmez.